Het getal 153, waarom?

Honderddrieënvijftig kinderskeletjes gevonden in het koor van de kerk in Vries. Een opmerkelijke en lugubere vondst. Over het hoe, wat en waarom weten we weinig, maar het getal 153 is een opmerkelijk getal. Daarover gaat dit artikel. Onder de titel ‘153 kinderkistjes’ werd in januari 2006 in het Koetshuis van havezate Mensinge in Roden een expositie ingericht door 51 professionele kunstenaars. Aan iedere kunstenaar was gevraagd drie kinderkistjes te maken tussen de 50 en 120 cm met een herinneringsinhoud. De titel was ingegeven door het verhaal over de 153 ontdekte kinderskeletjes in Vries. Omdat ik als jeugdwerker in de Protestantse kerk in Noord Nederland een plafond met 153 tegels had gemaakt, die op tournee ging door Drenthe, Groningen en Friesland kwam ik in gesprek met de kunstenaars over dat bijzondere getal 153 en mocht ik de tentoonstelling ook openen. Daar heb ik het volgende verteld:

Geachte aanwezigen,
‘Ergens in het zuidelijk deel van de Zwitserse Alpen staat een kerkje in het dorpje Zillis. Vanaf Zillis loopt een gevaarlijk bergpad naar het noorden. Rotsen, gletsjers, schluchten, ravijnen, wat niet al. Maar je kunt er niet omheen. Je moet erdoor. Het pad wordt de Via Mala genoemd. Gevaarlijke levensweg, betekent dat. Samen reizen is het beste en zo verzamelden sinds eeuwen pelgrims, kooplieden, soldaten en ander volk zich in het Sint Maartenskerkjein Zillis, om zich samen aan de Via Mala te wagen. In het kerkje zie je tot je verbazing boven je hoofd een wonderlijk plafond met 153 (daar heb je dat magische getal) plafondtegels. Aan de vier buitenkanten, noord, oost, zuid, west, is de dood aanwezig, alle kwaad dat je maar bedenken kunt (15 + 15 + 7 + 7 = 44 maal het kwaad en in de vier hoeken een beschermengel) en in het midden het goede leven. In een kerk kunt u daarbij denken aan verhalen over God en het leven van Jezus. 153 plafondtegels. Met 153 kinderen maakte ik een eigen plafond onder de titel: ‘Boven je hoofd’. een zeer vrije variant op Zillis is dat geworden, met kinderen Bijbel verhalen. Een van de geschilderde verhalen op het plafond vertelt over een wonderbaarlijke visvangst van 153 (alweer dat getal) vissen. Vissen vangen is in bijbeltaal levens redden, ook al denken de vissen daar wellicht anders over. En 153 is dan het getal van heel de wereld. De heilige Hieronymus zette onderzoekers aan het werk, speurend door de wereldzeeën en zij vonden in totaal 153 soorten vissen in die wereldzee. Heel de wereld zegt dat getal. En heel de wereld kan ook een mens zijn, weet de Joodse mystiek. Daar waar één kind sterft, sterft heel de wereld. Dat alles maakte mij nieuwsgierig genoeg om nog eens verder te zoeken naar dit getal. Een oude exegese, wiskundig materiaal, maar ook googelend over heel de wereld via het World Wide Web kwam ik van alles tegen.

Wiskunde van een kerkelijk werker:
153 dat is 3 maal 51 – 5 en 1 opgeteld is 6 en dat is het getal van onvoldoende, fout, ook al vinden mijn zonen een 5,5 mooi genoeg. Niks ervan 7 is voldoende, 6 een satansgetal en 51 het getal dat oproept tot een betere levensweg. Een oude variant van postbus 51. Verander. Bekeert u. En dat geldt al helemaal voor 3 x 51 = 153. Heel de wereld is een rotzooi. Wat moeten die 153 kinderen daar in dat massagraf. Die horen te spelen op de Drentse brink of buiten het dorp op es of hei. Daarom zijn het er 153, of het geteld getal nu klopt of niet. Daarom zijn er 51 kunstenaars nodig om te schreeuwen, te creëren, een ode aan het leven, een monument bij de dood van de 153. 153 bestaat in symmetrie uit 9 rijen van 17. Zet ze onder elkaar en tel op 1+ 2+ 3+ 4+ 5 en ga zo door tot 17. Tel bij elkaar op en je komt op 153. Als een piramide bouw je de cijfers. Beklim in de piramide van Cheops de geheime trap naar het graf van de farao en je telt 153 treden. Farao, dat is zoon van de zon, dat is de top van heel de wereld. 153 kun je schrijven als de som van de derde machten van de cijfers, ofwel 153 = 13 + 53 + 33. Maar het meest bijzondere is: Neem een willekeurig 3-voud getal, behalve 0, en bepaal de som van de derde machten van de cijfers. Dit levert een nieuw getal op, overigens ook een drievoud, Herhaal dezelfde handeling nu met dit nieuwe getal, en doe dat nog een aantal malen. Je krijgt zo een keten van getallen. Het laatste getal in die keten zal altijd 153 zijn. De wiskundigen smullen bij 153. Niet zomaar een getal….

Voorbeeld:
Begin eens met 24: 24 -> 72 -> 351 -> 153, of begin met 9: 9 -> 729 -> 1080 -> 513 -> 153. Kortom 153 zette heel de wereld op z`n kop. Nog een keer: Iedere Hebreeuwse letter heeft een getalswaarde. Neem de woorden: Kinderen Gods, schrijf het in Hebreeuwse letters, zet de getalswaarde eronder, tel op. En jawel 153. We gaan naar de Kerk in Vries. Plaats van het gebeuren. Voor de 153 kinderen geschaard rondom het toenmalige altaar van de kerk is er nu een monument opgericht. De verbeelding van hun broos en te kort bestaan. 153 – Heel de wereld – Hier schieten woorden tekort. `t Is maar goed dat er kunstenaars zijn. En nog wel 51. Zij gedenken de kleine doden, zij schenken daarmee het leven. U baant een pad door de Via Mala. 153. Heel de wereld is vanavond in het geding. Ik wens u alle 153 straks een bewogen moment bij het aanschouwen en herschikken van het leven en de dood.’

Tot zover de opening in Roden.
Nu staat er bij de Bonifatiuskerk een wat kwetsbaar monument, in gedachtenis aan die 153 kinderen, maar daarmee alle kinderen en de wens op een gelukkig en lang leven.

 

Albert Weemstra