Bij het Europees kampioenschap Wielrennen dat in september plaatsvindt in Drenthe ontmoeten twee werelden elkaar: die van waterstof en wielrennen. Tijdens het EK zullen in de karavaan van volgauto’s waterstofauto’s meerijden, er worden symposia en netwerkbijeenkomsten gehouden over waterstof en andere vormen van hernieuwbare energie en diverse bedrijven leveren een bijdrage aan het wielerfestijn.

Een van die bedrijven is Resato Hydrogen Technology uit Assen. Directeur Rob Castien vertelt waarom: “Wij dragen graag bij aan het EK omdat wij aan de (wieler) wereld willen laten zien wat de mogelijkheden zijn van waterstof voor de toekomst. Met de ontwikkeling van onze waterstoftankstations dragen we bij aan een duurzamere wereld en ondersteunen wij de ontwikkeling van de waterstofeconomie in Drenthe en daarbuiten”.

Provincie Drenthe heeft de afgelopen jaren volop ingezet op de ontwikkeling van waterstof en de waterstofeconomie door in te zetten op de gehele waterstofketen: waterstofproductie, transport van waterstof en toepassing van waterstof in de industrie, mobiliteit en gebouwde omgeving.
Gedeputeerde Henk Brink: “Noord-Nederland is één van de koplopers als het gaat om ontwikkelingen op het gebied van waterstof. En fietsen heeft onze provincie op de kaart gezet. Door deze twee verschillende werelden met elkaar te verbinden hopen we beide een impuls te kunnen geven”.

Het plan om beide werelden bij elkaar te brengen werd gelanceerd tijdens een maandelijkse netwerkbijeenkomst van HYNORTH (stichting die zich inzet om de positie van Noord-Nederland als koploper van de waterstofeconomie uit te bouwen, versterken en te behouden) De aanwezige bedrijven en organisaties die verbonden zijn aan waterstofontwikkelingen in Noord-Nederland reageerden enthousiast op de extra aandacht die waterstof en de energietransitie hiermee krijgen. Vervolgens hebben diverse bedrijven hun medewerking toegezegd.

Op vrijdag 7 oktober a.s. zullen TotalEnergies Marketing Nederland, Groningen Airport Eelde (GAE) en New Energy Coalition aankondigen dat er een intentieovereenkomst is getekend, waarmee zij de intentie uitspreken om een waterstoftankstation (HRS) op het terrein van de luchthaven te realiseren. Dit gebeurt tijdens het Wind meets Gas evenement dat wordt georganiseerd door New Energy Coalition.

Deze HRS gaat zowel de land- als luchtzijde van GAE bedienen, wat inhoudt dat voertuigen op en buiten de luchthaven worden getankt met waterstof, en op termijn ook vliegtuigen. Het maakt een integraal onderdeel uit van het op GAE geplande waterstof ecosysteem.

Duurzaamste luchthaven
Deze intentie sluit aan bij de ambitie van GAE om de duurzaamste luchthaven van Europa te worden op het gebied van waterstof. Dit heeft inmiddels geresulteerd in het feit dat GAE zich de eerste ‘Hydrogen Valley Airport’ van Europa mag noemen en dat er op de luchthaven met vele partners wordt gewerkt aan elektrolyse en het ombouwen van dieselapparatuur naar waterstof.

Patrick Cnubben van New Energy Coalition: “Het Hydrogen Valley Airport project -en daarmee de realisatie van dit waterstoftankstation- past uitstekend onder de paraplu van ons HEAVENN-project.” Dit HEAVENN-project wordt door de EU en de Clean Hydrogen Partnership gesteund. Hiermee is Noord-Nederland de eerste Hydrogen Valley van Europa geworden, met als belangrijkste doelstelling het groene waterstof ecosysteem in Noord-Nederland en daarbuiten gestalte te geven.

TotalEnergies Marketing Nederland gaat het waterstoftankstation bouwen en exploiteren. Het zal deel uitmaken van een multi-fuel service station waar men naast H2 ook conventionele brandstoffen kan tanken en snelladen. Nathalie Baras, Retail Director van TotalEnergies Marketing
Nederland: “Het realiseren van dit waterstoftankstation samen met onze regionale partners als onderdeel van Hydrogen Valley Airport draagt bij aan onze ambitie om schonere en duurzamere mobiliteit in Nederland mogelijk te maken.”

Wind meets Gas evenement
Op 6 en 7 oktober vindt in Groningen het Wind meets Gas evenement plaats. Dit is het evenement in Noord-Nederland over waterstof en offshore energie. Op 7 oktober wordt een side-event op GAE georganiseerd, waar een discussie en talkshow plaatsvindt omtrent waterstof en energie. Hier zullen zowel TotalEnergies Hydrogen Mobility Solutions als GAE in het discussiepanel plaatsnemen.

Om te kunnen versnellen in de energietransitie en te anticiperen op de stijging van de energieprijzen wil provincie Drenthe meer inzetten op waterstofprojecten, ondersteuning bij groengas projecten en gebiedsgerichte innovaties van het elektriciteitsnetwerk. Voor realisatie van deze plannen vraagt het college van Gedeputeerde Staten aan Provinciale Staten om €600.000,– extra beschikbaar te stellen voor de energietransitie in Drenthe.

De provincie wil graag de beschikbare netcapaciteit in Drenthe beter kunnen benutten, om meer hernieuwbare elektriciteitsproductie mogelijk te maken. Doel is het realiseren van een collectieve aanpak van een intelligente, flexibele elektriciteitsvoorziening op een aantal bedrijventerreinen in samenwerking met gemeenten, bedrijven en netbeheerders. Op zo’n bedrijventerrein wordt dan de vraag naar elektriciteit afgestemd op het lokale aanbod van duurzaam geproduceerde elektriciteit. Dit gebeurt met intelligente meet- en regeltechniek in de gebouwen en op kritieke punten in het plaatselijke elektriciteitsnet. Op deze manier is het mogelijk om de belasting van het net binnen acceptabele grenzen te houden, zodat er geen overbelasting optreedt.

De aanpak moet leiden tot toonaangevende praktijkvoorbeelden van gebiedsgerichte netwerkinnovaties die op meerdere plekken in de provincie toepasbaar zijn. “Wij willen meer kunnen betekenen in de concrete uitvoering van projecten, omdat we zien dat de stijging van de energieprijzen er nu al toe leidt dat veel sectoren energie willen besparen en zelf energie willen produceren, aldus gedeputeerde Stelpstra. “Daarnaast is er een groeiende vraag naar cofinanciering voor bijvoorbeeld elektrolyzers om waterstof te kunnen produceren en voor waterstofvulpunten. Ook daar willen wij op in kunnen spelen”.

Waterstof
Drenthe wil op het gebied van waterstof verder met innovatieve oplossingen voor de industrie en mobiliteit. Hiervoor zijn aanvragen voor diverse Europese subsidies in voorbereiding, waar uiteindelijke concrete projecten uit voort dienen te komen, zoals waterstoffabrieken (elektrolysers) op basis van lokale duurzame elektriciteit. De waterstof uit deze fabrieken wordt vervolgens geleverd aan de lokale industrie en (fast fill) tankstations. Het is hierbij essentieel dat deze lokale waterstofnetwerken via de zogeheten ‘waterstof-backbone’, een waterstofnetwerk dat door heel Nederland loopt, internationaal met elkaar verbonden worden. Zo kan een echte waterstofmarkt ontstaan.

Groen gas
Daarnaast is er nog de wens van veel (agrarische) ondernemers om groen gas te produceren. Enerzijds als bron van hernieuwbare energie voor derden, maar ook voor verduurzaming van het eigen bedrijf. De inzet van de provincie richt zich bij groen gas op het samenbrengen van partijen tot groen gasclusters om daarmee de business case te verbeteren. En daarnaast op het verbinden van partijen, het begeleiden van initiatiefnemers bij projectontwikkeling en het ondersteunen van onderzoek naar optimale bedrijfsvoering.

REPowerEU
Met deze plannen sluit de provincie aan op het REPowereEU plan van de Europese Commissie. Dat heeft als belangrijke elementen de versnelling van de waterstoftransitie en de vergroting van de productie van groen gas. Het is opgesteld om de energietransitie te versnellen en heeft uiteindelijk als doel om compleet onafhankelijk te kunnen zijn van Russische energie. De vraag voor extra financiële middelen in Drenthe wordt in de vergadering van 28 september 2022 voorgelegd aan Provinciale Staten.

Het Waterstof Tiny House staat van 5 tot en met 7 april op het Anna van Buerenplein naast de Tweede Kamer. Het circulaire woonhuisje van 32 m² is voorzien van een cv-ketel op waterstof en laat zien wat je kunt bereiken als je een publiek-private samenwerking aangaat. In dit geval om de potentie van waterstof en hybride warmtesystemen voor het verduurzamen van de gebouwde omgeving te laten zien. Het is één van de vele voorbeelden van de kracht van de regio Zuid- en Oost-Drenthe.

De gemeente Hoogeveen, regionale bedrijven en onderwijsinstellingen hebben samen het mobiele Tiny house op groene waterstof gebouwd. Het Tiny house is volledig zelfvoorzienend, produceert zelf waterstof en is gemaakt van duurzame en circulaire materialen. Het unieke woonhuisje komt voort uit de Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe waarin de gemeenten, het Rijk en de provincies Drenthe en Overijssel samenwerken met lokale ondernemers, zorg- en onderwijsinstellingen, woningcorporaties, onderzoekers en natuurlijk inwoners aan de brede welvaart in deze (grens)regio. Het huisje is één van de succesvolle samenwerkingsprojecten van de Regio Deal, die een aantal dagen in Den Haag aan bestuurders, volksvertegenwoordigers en ambtenaren gepresenteerd zal worden.

Huis verwarmen met cv-ketel op waterstof
Op 6 april debatteert de Tweede Kamer over de verduurzaming van huizen en andere gebouwen. Het is dus niet toevallig dat het Tiny House met een hybride warmtepomp van Intergas juist nu naar Den Haag gaat. Het huisje laat de voordelen van deze manier van verwarmen goed zien: het is een eenvoudige, betaalbare en comfortabele manier om aardgasverbruik terug te dringen. Met een hybride warmtepomp kan een huishouden tot wel 80% aardgas besparen. Door het aardgas te vervangen voor waterstof, hoeft helemaal geen aardgas meer gebruikt te worden.

In het project Waterstof Hoogeveen werken we samen met bewoners van de wijk Erflanden en partners aan een plan voor het verwarmen van huizen met een HR-ketel die draait op waterstof. Het moet leiden tot de bouw van een honderdtal woningen op waterstof en tot omzetting van bestaande woningen in de wijk Erflanden in Hoogeveen van aardgas op waterstof, met hergebruik van het bestaande aardgasnetwerk.

Onderwijs in de regio en circulariteit
Het Alfa-college uit Hoogeveen zet via het Tiny house technisch onderwijs op de kaart. Mbo-studenten van het Alfa-college hebben het huisje ontworpen en zelf gebouwd, volledig circulair.

De provincies Drenthe en Groningen en de Duitse deelstaat Nedersaksen gaan een grensoverschrijdende samenwerking aan voor het ontwikkelen van waterstofprojecten. Dat hebben gedeputeerden Melissa van Hoorn (Groningen) en Tjisse Stelpstra (Drenthe) woensdag 16 maart tijdens een werkbezoek aan Lingen besproken met Birgit Honé, minister voor Federale en Europese Zaken en Regionale Ontwikkeling van Nedersaksen.

Ambitie
“Noord-Nederland en Nedersaksen zijn in meerdere opzichten vergelijkbaar: de nabijheid van de zee, de potentie voor grootschalige waterstofproductie, opslag in zoutcavernes, grote industriële clusters en innovatieve bedrijven,” zegt gedeputeerde Tjisse Stelpstra. Gedeputeerde Melissa van Hoorn voegt toe: “Het is daarom voor de hand liggend dat wij samenwerken. Dat gebeurt nu ook al in deelprojecten, maar deze samenwerking gaan wij verder intensiveren.” Ze zijn het daarom eens met minister Birgit Honé: “Samen kunnen wij de eerste grensoverschrijdende Hydrogen Valley van Europa worden.”

Projecten koppelen
De provincies en deelstaat willen de ‘Hydrogen Valleys’ aan beide kanten van de grens met elkaar verbinden, bestaande waterstofprojecten aan elkaar koppelen en daardoor ook gebruik maken van een nieuw financieringsprogramma van de EU. In Noord-Nederland gaat het bij de samenwerking om het HEAVENN-project met onder andere de ontwikkeling van de energiehub GZI Next in Emmen en projecten in en rondom de Eemshaven en Delfzijl. In Noordwest-Duitsland gaat het om de H2 Region Emsland en ‘HyWays for Future’. Bij deze projecten ligt de focus op de hele waardeketen: van productie van groene waterstof en transport en opslag tot gebruik in de industrie, voor mobiliteit en de gebouwde omgeving.

Sneller groen én onafhankelijk
Door de samenwerking tussen organisaties en kennisinstellingen te ondersteunen en samen projecten te ontwikkelen, kunnen de regio’s vraag en aanbod van waterstof bovenregionaal aan elkaar koppelen. Dat leidt tot kennisuitwisseling, werkgelegenheid, schaalvergroting en lagere prijzen van groene waterstof. Hiermee wordt het gebruik van waterstof aantrekkelijker, kunnen we de energietransitie versnellen én sneller onafhankelijk worden van buitenlandse import van energie.

Budget beschikbaar
In het kader van de samenwerking willen beide Noord-Nederlandse provincies en de deelstaat Nedersaksen de voorstellen actief steunen die door bedrijven en kennisinstellingen uit onze grensregio worden ingediend voor de regeling van het EU Clean Hydrogen Partnership. In deze regeling is een budget beschikbaar van € 121 miljoen. Daarnaast wordt gekeken of er samen met andere Europese regio’s, bijvoorbeeld in de Baltische staten, subsidieaanvragen ingediend kunnen worden. Doel is om 150 waterstoftrucks te realiseren en een waterstoftankinfrastructuur te bouwen langs een deel van de Noordzee-Baltische Corridor tussen Rotterdam en Hamburg.

Verder brengen
De provincies Drenthe en Groningen en de deelstaat Nedersaksen verkennen al geruime tijd de samenwerking op het gebied van waterstof. Hier zijn ook de New Energy Coalition, H2 Region Emsland en het Duitse energiebedrijf EWE bij betrokken. De komende maanden zullen de regio’s de samenwerking concreter maken en waar mogelijk breder trekken.